Agenda
Volg ons
Shared Space
 

Vastelaovend of carnaval?

Het is wat met dat carnaval beneden de grote rivieren in Nederland. Boven de rivieren wordt het ook wel gevierd, maar vrijwel zeker viert daar elke streek of buurt het op geheel eigen wijze. Maar, al met al, met zeker een gezamenlijk doel; verbroederen, vermaken, feesten, gelijkheid, en de boel ook wel voor de gek houden.

 

 

Door: Gerri van GennepNews

 

 

De landelijke en/of de plaatselijke politiek mag graag in optochten op de hak worden genomen. En van eenvoudige boerenkiel tot uitdossingen van groot formaat inclusief veren hoofdtooien en volledig geschminkte gezichten, je wordt er onder bedolven.

 

 

Maar hoe zit dat nou met dat verschil?

 

 

Allereerst is er een benaming voor beide provincies. Het Brabantse carnaval wordt Bourgondisch genoemd. Van oorsprong, vanuit de geschiedenis, een gekostumeerd eetfestijn waarbij men elkaar belachelijk maakte. Dat doet je meteen weer denken aan het liedje ‘Brabant’ van Guus Meeuwis denken. En zeg nou zelf, dat geeft een chauvinistisch gevoel. Al kom je niet van Brabant. ‘t Is toch ook oons Brabant!

 

 

 

 

Het Limburgse carnaval heet het Rijnlandse, en dat weer vanuit het Venetiaanse. Inderdaad, vernoemd naar Rheinland-Pfalz, een Duitse staat waar de grote kernstad van het Duitse carnaval ligt; de hoofdstad Mainz. Alhoewel de Limburgers zich meer associëren met Köln dan met Mainz. Deze laatste is wat deftiger.

 

 

Limburgers zijn nog steeds erg verbonden met het Duitse. Dit vloeit ook voort uit de geschiedenis. Ooit behoorde Limburg tot Duitsland, oftewel ‘de Pruus’ of Pruusse. Door oudere Limburgers werd Duitsland nog lang zo genoemd.

 

 

Hoe dan ook, de 11de-van-de-11de gaat het los!

 

 

Zowel Brabant als Limburg vieren de opening van het carnavalsseizoen op 11 november van elk jaar. De 11de november werd ooit ingewijd als het spotfeest tegen de Franse bezetter die binnen viel in Rheinland Pfalz. Om hen te bespotten zetten de Pruisen een grote driekante steek, tricome genoemd, met veren op welke door de Fransen gedragen werden. Deze tricomes met rijk versierde getailleerde jassen zie je nog steeds tijdens het carnaval terugkomen. Vooral in Limburg.

 

 

Op deze 11de-van-de-11de is er jaarlijks een megafestijn in Maastricht op het Vrijthof om het seizoen in te luiden. Er komen jaarlijks ruim meer dan 10.000 carnavalisten op af, zelfs Brabantse! De ellufde van de ellufde, de elfde van de elfde, 11/11. Hoe je het ook noemt of schrijft, het seizoen barst dan los.

 

 

Boerenkiel en Tanzmariechen

 

 

In Brabant zijn er plaatsen waar boerenkielen een must zijn. Toen na de Gouden Eeuw de armoede over het land trok, waren pompeuze kostuums schaars tot helemaal niet meer voorhanden, dus werd het een eenvoudige boerenkiel. Tot op vandaag wordt er aan die periode herinnerd. Vandaag de dag draagt men echter weer veel uitbundige kleding, vaak ook zelf gemaakt, en de schmink op het gezicht maakt ook zijn entree. Brabanders zijn sterren in het maken van optochtwagens.

 

 

In Limburg ziet men zeer regelmatig carnavalsgroepen die zowel wagen èn kleding tot zeer exorbitante uitdossingen maken. De schmink is een belangrijk onderdeel. Allerlei kleuren met glitter, in allerlei sierlijke vormen bedekken het gezicht. De prins wordt steevast begeleid door tenminste twee dansmarietjes in Rijnlandse stijl. Ook stijlvolle Rijnlandse dansgardes zie je in veel plaatsen.

 

 

 

 

De groeten, maar dan op zijn carnavals Brabants of Limburgs

 

 

Brabantse carnavalisten groeten elkaar of in het algemeen met houdoe!, of agge mar leut hèt! En dat je als Limburger of andere provinciër het maar uit je hoofd laat om alaaf! te roepen. Dat is echt verboden in Brabant.

 

 

Want alaaf! is weer typisch Limburgs met een vleugje Duits; all ab! Daarmee werd bedoeld: ‘alles aan de kant, alles uit de weg’. Hélau! welke weer uit het Franse Hé, l’haut! komt (Hé, jullie daarboven!), wordt overigens meer in de omgeving Mainz geroepen.

 

 

LVK en het Kwèkfestijn

 

 

De keuze van muziek is ook heel verschillend. Terwijl er in het zuidoosten van Brabant veel Hollandse meezingers, top 40 en zelfs dance music gedraaid wordt in de kroegen, gaat het er in andere delen van Brabant, denk aan Oeteldonk (Den Bosch), weer wat anders aan toe. Daar mag je zeker de Snollebollekes niet vergeten. Deze groep heeft ook voet aan wal gezet in Limburg. De reden is vooral de originele pakkende sound en vrolijke tekst. Dan kun je niet stil blijven staan.

 

 

Brabanders ergeren zich ook wel aan het feit dat hun carnaval wordt overgenomen door bezoekers van boven de rivieren die er carnaval komen vieren. Dat beïnvloedt de muziek, volgens hen. Brabant heeft in het Oeteldonkse ook een liedjesfestijn: het Kwèkfestijn.

 

 

De Limburgse muziek is afgeleid van zowel Duitse en Oostenrijkse stijlen. Er vindt jaarlijks het LVK plaats: het Limburgs Vastelaovesleedjes Konkoer. Dus elk jaar komen er tal van nieuwe carnavalsliedjes langs. De oudere liedjes worden wel nog steeds gezellig in de kroeg en buiten(!) meegezongen.

 

 

Venlo kent ook de Boètegewoeëne Boètezitting. Dat is carnaval buiten beleven op zijn best. Deze vindt plaats op de zaterdag vòòr carnaval. Limburgers zeggen niet zozeer dat ze carnaval gaan vieren. Nee, het is Vastelaovend belè.ve. Je belééft carnaval.

 

 

Grote steden en kleine dorpen, ieder zijn prins carnaval

 

 

In de grote steden worden overwegend prinsen gekozen op basis van hun aanzien. Van projectontwikkelaar tot directeur van een supermarktketen. Het gaat erom dat je aanzien hebt, en geld. Veel geld. De prins betaalt zo nogal eens de drank en eten voor zichzelf en de gehele raad van 11. En dat zijn hele prinsenperiode lang!

 

 

In dorpen gaat het er anders aan toe. Iedereen kan in feite prins worden. Hij hoeft nagenoeg geen onkosten te dragen. Niet meer dan een jaarlijks lidmaatschap, en tot een paar jaar erna raadslid van de Raad van 11. Hij moet wel goed in de markt liggen; sociaal, vrijwilliger bij één of meerdere clubs, lollig. De meeste onkosten worden door de carnavalsvereniging betaald.

 

 

Kan een vrouw ook prins(es) worden? Die vraag komt nogal eens naar boven. Het antwoord is meestal nee. Veel Raden van 11 zijn mannen, en blijven mannen. Het is gewoon hún ding. Vrouwen kunnen, als ze dat willen, zichzelf als een speciale groep in het leven roepen. Denk aan “De Hofhouding van de Prins”, of De Raadsvrouwen van 11 van de Prinses”. Zij kunnen met gemak als een bijzondere, op zichzelf staande groep gaan fungeren. Maar blijkbaar moet dat wiel hier en daar nog uitgevonden worden. In elk geval ligt daar voor de creatievelingen een enorme berg aan ideeën. Wat te denken van enorme hoepelrokken, hoofdtooien, compleet uit de maat gerukte gigantische kronen.

 

 

Eind goed, as erover

 

 

Carnavalsdinsdag, van oorsprong Vette Dinsdag genoemd, is de afscheidsdag van het carnaval, want de dag erna begint de vastentijd tot Pasen. Vette Dinsdag kent men in New Orleans La., als het beroemde Mardi Gras.

 

 

Vaak wordt er op deze dag de Boerenbruiloft gevierd. Al dan niet met volwassenen, en/of met kinderen. De Brabantse dames dragen dan vol trots hun Brabantse poffer op hun hoofden, de Limburgse dames de Limburgse knipmuts. De kleding is zwart en in Victoriaanse stijl tot Jugendstil. Bij deze laatste worden zwarte hoedjes met veren en eventueel een gezichtsgaasje gedragen. De heren dragen boerenkielen met een rode zakdoek om de hals geknoopt, of een slipjas kostuum. De traditionele koffietafel is vooral met krentenbrood. Ook uitgebreide brunches kunnen er plaatsvinden. Dat varieert per plaats.

 

 

Aan al het feestgedruis komt een eind. Zo ook met carnaval. Na 5 dagen feesten, tegenwoordig al vanaf vrijdagavond, neemt iedereen afscheid van elkaar. Dat kan soms ontroerende momenten opleveren. Elkaar omhelzen en huilen, dankend voor het fijne samenzijn en de lol die ze met elkaar gehad hebben.

 

 

En als je dan gelooft dat er de volgende dag naar de kerk gegaan wordt om een kruisje te halen, dan klopt dat in veel plaatsen wel. Dat is gewoon iets religieus. Het hoort erbij. De mis is ‘s avonds om 7 uur. En daarna? Dan gaat iedereen weer naar het café voor het “Herring schèlle”. Met een pilsje erbij. Of 2.

 

 

Bronnen: BN De Stem, De Limburger, Wikipedia

 

 

Reacties

Deel Bericht